Cổ Học Tinh Hoa: Biết dở sửa ngay

Đái Doanh Chi làm quan đại phu nước Tống, nói với Mạnh Tử rằng:

– "Cứ theo lệ cũ, thì ruộng đánh thuế; chợ và cửa ải, chỉ xét hỏi không mà thôi.

- Như thế thực là hay, song chưa làm ngay được. Bây giờ hãy đánh nhẹ bớt thuế đi, đợi đến sang năm mới bãi hẳn, thì nhà thầy nghĩ thế nào?"

Mạnh Tử kể câu chuyện: – "Nay có kẻ mỗi ngày ăn trộm hai con gà của hàng xóm. Có người bảo kẻ đó: “Làm thế không phải là cái cách của người lương thiện”. Kẻ trộm đáp: “Ông nói phải lắm, nhưng tôi không thể ngừng ngay được. Xin để chừa dần, từ nay mỗi tháng tôi ăn trộm một con thôi, đợi đến sang năm tôi sẽ chừa hẳn”. Liệu nói như thế thì có nghe được không?

Phàm làm việc gì cũng vậy, chưa biết là phi nghĩa thì thôi, chớ đã biết là phi nghĩa thì phải bỏ cho mau, cho chóng, sao lại còn đợi đến sang năm?

Lời bàn:

Phàm nghĩa với lợi không cùng đi được với nhau. Nếu làm nghĩa còn tính lợi, cứ tìm cách trì hoãn mãi lại, thì biết đến bao giờ mới nên? Cho nên việc đã trót làm, biết là dở, nếu có thể sửa lại được, thì phải sửa ngay. Đừng có nấn ná do dự, mà có khi dở chẳng những không sửa được lại còn có thể mỗi ngày một to thêm mãi ra, nhỏ thì hại việc tu thân, tề gia, lớn thì hại đến việc trị quốc, bình thiên hạ. Câu nói: "Chuyện gì cấp thiết nếu làm được hôm nay, chớ để ngày mai", nên ghi nhớ lấy.